Mag een verhuurder een loonfiche vragen? Dit mag wel en niet in Vlaanderen

Waarom verhuurders documenten opvragen

Een verhuurder die een woning op de markt brengt, wil één ding boven alles weten: gaat deze kandidaat-huurder de huur stipt betalen en de woning met zorg bewonen? Om dat in te schatten, vraagt hij vaak een reeks documenten. Op zich is dat begrijpelijk — verhuren is een financieel engagement van meerdere jaren.

Tegelijk botst dat verlangen naar informatie met je grondrecht op privacy. Sinds de Algemene Verordening Gegevensbescherming (GDPR) van 2018 mogen verhuurders niet langer onbeperkt persoonsgegevens opvragen. Alleen wat strikt noodzakelijk is voor de beoordeling van je solvabiliteit en identiteit, mag gevraagd worden.

De Vlaamse antidiscriminatiewetgeving voegt daar nog een tweede laag bovenop: bepaalde gegevens mogen sowieso niet gevraagd worden omdat ze tot discriminatie kunnen leiden. Denk aan afkomst, religie, gezondheid of seksuele geaardheid.

Welke informatie mag een verhuurder wel vragen?

Volgens de GBA mag een verhuurder in de selectiefase enkel de volgende gegevens vragen, en alleen wanneer ze relevant zijn:

• Naam en voornaam van de kandidaat
• Communicatiegegevens (telefoon, e-mail, eventueel huidig adres)
• Geboortedatum (om meerderjarigheid te controleren)
• Bewijs van inkomen, bijvoorbeeld via één recente loonfiche of attest
• Aantal personen dat de woning zal bewonen (zonder namen of leeftijden)

Eens je effectief huurder bent en het contract getekend is, mag de verhuurder ruimere gegevens vragen die nodig zijn voor de uitvoering van het contract: rijksregisternummer voor de registratie van het contract, een kopie van de identiteitskaart enzovoort.

Loonfiches: ja, maar met beperkingen

Een verhuurder mag in principe één recente loonfiche of een werkgeversattest vragen om je solvabiliteit te beoordelen. Wat hij niet mag vragen is een hele reeks loonfiches van de voorbije zes of twaalf maanden. Dat is buitensporig: één recent bewijs van regelmatig inkomen volstaat.

Belangrijk: de verhuurder mag de gegevens enkel inkijken en niet bewaren in een dossier. In de praktijk wordt vaak een kopie bezorgd. In dat geval mag je de niet-relevante gegevens (bijvoorbeeld je rijksregisternummer of bankrekeningnummer) zwart maken.

Bankuittreksels: meestal niet toegelaten

Bankuittreksels gaan een stap te ver. Ze bevatten een gedetailleerd beeld van je uitgavenpatroon — waar je boodschappen doet, welke abonnementen je hebt, welke goede doelen je steunt, of je naar de psycholoog gaat. Dat is geen informatie die nodig is om te bepalen of je de huur kan betalen.

De GBA stelt expliciet dat het opvragen van bankuittreksels disproportioneel is. Een loonfiche of werkgeversattest geeft dezelfde garantie zonder je privacy te schaden. Je mag dit dus beleefd maar bestemd weigeren.

Identiteitskaart: tonen mag, kopiëren niet altijd

Tijdens de selectie mag een verhuurder je identiteitskaart inkijken om je identiteit en meerderjarigheid te controleren. Een kopie of scan maken op dat moment is volgens de GBA niet noodzakelijk en dus niet toegelaten.

Wanneer je effectief huurder wordt, ligt het anders: voor de registratie van het huurcontract en voor administratieve verplichtingen mag de verhuurder dan wel een kopie nemen. Vraag in dat geval dat het rijksregisternummer onleesbaar wordt gemaakt — dat nummer is extra gevoelig en mag enkel verwerkt worden door instanties die daar wettelijk toelating voor hebben.

Gezinssamenstelling: aantal personen, niet meer

Een verhuurder mag vragen hoeveel personen de woning zullen bewonen — dat is relevant omdat de woning geschikt moet zijn voor het aantal bewoners. Hij mag echter niet vragen naar namen, leeftijden, burgerlijke staat of het type relatie tussen de bewoners.

Een officieel attest van gezinssamenstelling kan in zeer specifieke situaties relevant zijn (bijvoorbeeld voor sociale huur), maar bij een gewone private huur is het overbodig.

Medische informatie, religie en afkomst: nooit toegelaten

Er is een categorie van zogenaamde bijzondere persoonsgegevens die nooit gevraagd mag worden in een selectieprocedure. Dat zijn onder meer gegevens over:

• Gezondheid en medische voorgeschiedenis
• Religieuze of filosofische overtuigingen
• Etnische afkomst, nationaliteit of herkomst
• Politieke voorkeur of vakbondslidmaatschap
• Seksuele geaardheid of genderidentiteit
• Strafrechtelijk verleden

Wie deze gegevens toch vraagt en op basis daarvan een kandidaat weigert, riskeert een veroordeling wegens discriminatie. Unia (het interfederaal gelijkekansencentrum) ontvangt elk jaar honderden klachten over discriminatie op de huurmarkt.

Wat als je weigert documenten te geven?

Je mag altijd weigeren om gegevens te bezorgen die de verhuurder wettelijk niet mag opvragen. In de praktijk loop je dan wel het risico dat de verhuurder een andere kandidaat kiest. Het is dus altijd een afweging.

Een sterke aanpak is om proactief te bewijzen dat je een betrouwbare huurder bent: bezorg uit eigen beweging één loonfiche, een referentie van een vorige verhuurder en een korte motivatie. Zo neem je het initiatief en hoef je de gevoelige vragen niet eens te beantwoorden.

Praktische tips voor kandidaat-huurders

1. Maak een dossier klaar met alleen wat wettelijk toegelaten is: identiteit, één loonfiche, contactgegevens en aantal bewoners.
2. Maak een digitale kopie waarop je rijksregisternummer en bankrekeningnummer onleesbaar zijn gemaakt.
3. Vraag altijd schriftelijk om welke documenten de verhuurder precies vraagt en waarom.
4. Bewaar zelf een kopie van alles wat je doorstuurt en houd bij wanneer je dat deed.
5. Twijfel je over een vraag? Verwijs beleefd naar de aanbeveling van de Gegevensbeschermingsautoriteit.

Heb je het contract al getekend en wil je nakijken of er geen verboden bedingen in staan? Je kan eenvoudig je huurcontract laten controleren via Huurzeker. Zo weet je meteen welke clausules wettelijk nietig zijn.

Veelgestelde vragen

Mag een verhuurder mijn loonfiche vragen?

Ja, een verhuurder mag één recente loonfiche of een werkgeversattest vragen om je solvabiliteit te beoordelen. Hij mag geen reeks loonfiches van meerdere maanden eisen en mag de fiche enkel inkijken voor zover dat strikt noodzakelijk is.

Mag een verhuurder mijn bankuittreksels vragen?

Nee, het opvragen van bankuittreksels wordt door de Gegevensbeschermingsautoriteit als disproportioneel beschouwd. Een loonfiche of werkgeversattest geeft dezelfde garantie zonder een gedetailleerd beeld van je uitgavenpatroon prijs te geven.

Mag een verhuurder mijn identiteitskaart kopiëren?

Tijdens de selectie mag de verhuurder je identiteitskaart inkijken om je identiteit en meerderjarigheid te controleren, maar geen kopie nemen. Pas wanneer je effectief huurder wordt, mag een kopie genomen worden voor de registratie van het contract — met onleesbaar gemaakt rijksregisternummer.

Mag een verhuurder mijn gezinssamenstelling vragen?

De verhuurder mag enkel vragen hoeveel personen de woning zullen bewonen. Hij mag geen attest van gezinssamenstelling eisen of vragen stellen over namen, leeftijden, burgerlijke staat of het type relatie tussen de bewoners.